Chuyển đổi số trong nông nghiệp là gì ?

Chuyển đổi số trong nông nghiệp là quá trình áp dụng các công nghệ số vào toàn bộ chuỗi hoạt động của ngành, từ sản xuất, chế biến, phân phối đến tiêu thụ. Quá trình này hướng đến mục tiêu tối ưu hóa năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng hiệu quả hoạt động và tăng cường sức cạnh tranh cho ngành nông nghiệp.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp bao gồm việc áp dụng các công nghệ tiên tiến như công nghệ thông tin, cảm biến, trí tuệ nhân tạo (AI), học máy, và Internet vạn vật (IoT). Các ứng dụng của chuyển đổi số có thể bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu từ cảm biến để giám sát và quản lý các yếu tố quan trọng như cây trồng, độ ẩm đất, chất lượng không khí và sức khỏe vật nuôi. Bên cạnh đó, công nghệ blockchain cũng đóng vai trò quan trọng trong việc truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong ngành nông nghiệp.

Thực trạng của chuyển đổi số trong nông nghiệp tại thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, nông nghiệp được xác định là một trong tám trụ cột quan trọng trong “Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Dù đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận, quá trình số hóa trong nông nghiệp vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Hạn chế đáng kể nhất là mức độ cơ giới hóa còn hạn chế và công nghệ hiện đại chưa được áp dụng rộng rãi, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống của người nông dân.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tính đến ngày 1/7/2020, Việt Nam có hơn 9 nghìn đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp, bao gồm hơn 9,1 triệu hộ nông dân, 7.418 hợp tác xã và 7.471 doanh nghiệp. Đây chính là những lực lượng nòng cốt tham gia vào hành trình chuyển đổi số của ngành nông nghiệp. Những con số này cũng phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các địa phương, từng bước thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nông nghiệp Việt Nam.

Các công nghệ được áp dụng trong quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Cảm biến

Cảm biến đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp, giúp thu thập dữ liệu thời gian thực để hỗ trợ ra quyết định chính xác và kịp thời. Các cảm biến này được lắp đặt trong môi trường để theo dõi và giám sát các điều kiện vật lý như nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng môi trường. Dữ liệu thu thập được sẽ được truyền về máy chủ hoặc hệ thống quản lý cánh đồng, tùy vào thiết kế hệ thống. Một số loại cảm biến phổ biến trong nông nghiệp bao gồm:

• Cảm biến độ ẩm: Đo độ ẩm của đất, không khí hoặc môi trường kín.
• Cảm biến nhiệt độ: Đo nhiệt độ môi trường.
• Máy ảnh: Sử dụng để giám sát và phát hiện bệnh qua hình ảnh.
• Cảm biến pH: Phân tích độ pH của đất và nước.
• GPS: Xác định vị trí chính xác của các hệ thống bay.
• Cảm biến RFID: Xác thực người dùng một cách chính xác.

Internet vạn vật (IoT)

Internet vạn vật (IoT) là công nghệ kết nối các thiết bị và hệ thống với nhau qua internet. Khác với các mạng không dây như Bluetooth hay FM có phạm vi giới hạn (0-100km), IoT không bị hạn chế về khoảng cách, giúp người dùng có thể giám sát và điều khiển các hoạt động trên cánh đồng từ xa, miễn là có kết nối internet. Hệ thống IoT thường thu thập dữ liệu từ các thiết bị và gửi lên máy chủ web, cho phép các thiết bị khác truy cập và sử dụng dữ liệu đó. Việc truyền tải dữ liệu này phụ thuộc vào mạng và được thiết kế phù hợp với kích thước cánh đồng, vị trí trang trại và phương pháp canh tác.

Một số tên tuổi dẫn đầu trong lĩnh vực nông nghiệp thông minh ứng dụng công nghệ IoT bao gồm: Deere & Company, Bayer AG, KUBOTA Corporation, CNH Industrial N.V, . Các nhà cung cấp này đang chiếm ưu thế nhờ vào việc triển khai các giải pháp công nghệ tiên tiến, giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong sản xuất nông nghiệp.

Điện toán đám mây

Điện toán đám mây là công nghệ giúp kết nối và quản lý nhiều thiết bị và hệ thống mà không cần phải tập trung vào một nơi. Công nghệ này cho phép lưu trữ, quản lý và truy xuất dữ liệu, cũng như thực hiện tính toán. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (ML) và hệ thống hỗ trợ ra quyết định (DSS) đều sử dụng điện toán đám mây. 

Điều này giúp giảm bớt việc phải dùng ổ cứng vật lý hay máy tính có bộ xử lý mạnh. Vì nông nghiệp thông minh tạo ra rất nhiều dữ liệu, việc lưu trữ dữ liệu trên đám mây trở nên hiệu quả hơn so với các hệ thống lưu trữ truyền thống.

Trí tuệ nhân tạo (AI)

Trí tuệ nhân tạo (AI) là công nghệ giúp hệ thống và máy móc có khả năng tư duy, phân tích và đưa ra quyết định thông minh giống như con người. Trong nông nghiệp, công nghệ  AI được ứng dụng trong các hoạt động:

• Phân tích hình ảnh, theo dõi sự phát triển của cây trồng, dự báo năng suất và giám sát sức khỏe cây trồng.
• Sớm phát hiện các vấn đề như bệnh tật, cỏ dại, thiếu dinh dưỡng, xâm nhập từ người lạ, sự tấn công của sâu bệnh, đồng thời tự động hóa các công đoạn quan trọng như thu hoạch.
• Tối ưu hóa các quy trình như tưới tiêu, bón phân và phun thuốc trừ sâu, giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu lãng phí.

Taranis, một nền tảng trí tuệ nông nghiệp đến từ Israel, được thành lập vào năm 2015. Mô hình này kết hợp công nghệ thị giác máy tính, khoa học dữ liệu và học máy để giám sát cánh đồng, đồng thời tận dụng hình ảnh giám sát từ trên không nhằm giảm thiểu tổn thất năng suất mùa vụ do sâu bệnh gây ra.

Học máy (ML)

Học máy (Machine Learning) chuyên xử lý và phân tích dữ liệu, khám phá các mối quan hệ tiềm ẩn, đồng thời xây dựng các mô hình dự báo chính xác. Chẳng hạn, công nghệ này có thể dự đoán loại cây trồng đạt năng suất cao nhất dựa trên các yếu tố như mùa vụ, khí hậu, điều kiện đất đai và xu hướng nhu cầu thị trường. Ngoài ra, ML cũng giúp phát hiện sớm các triệu chứng bệnh, ngưng tưới tiêu khi có mưa và tối ưu hóa các quy trình dựa trên nhu cầu cụ thể của cây trồng.

Trong đó, Camposeven, một trong những công ty tiên phong ứng dụng công nghệ học máy trong nông nghiệp, đã hợp tác với Ec2ec nhằm tối ưu hóa quy trình chọn giống cây trồng, nâng cao hiệu quả và chất lượng sản xuất

Robot và UAV (Máy bay không người lái)

Sau khi các quyết định được đưa ra, robot và UAV sẽ hỗ trợ nông dân thực hiện các biện pháp cần thiết một cách hiệu quả. Cụ thể:

• Robot trên mặt đất (UGVs): Thực hiện các nhiệm vụ như nhổ cỏ, thu hoạch cây bị bệnh, phun thuốc trừ sâu.

• Máy bay không người lái (UAVs): Hiệu quả trong việc phun thuốc trừ sâu, chụp ảnh từ trên cao để cung cấp dữ liệu cho các mô hình AI hoặc ML.

Robot và UAV góp phần nâng cao độ chính xác trong các hoạt động, đồng thời giảm chi phí sản xuất và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Tại Việt Nam, một số nhà cung cấp sản phẩm công nghệ nông nghiệp nổi bật tại triển lãm Agri Vietnam 2024 bao gồm: Kyoto Vietnam – Sai Gon Agricultural Equipment Investment Co., Ltd, Shandong Unid Intelligent Technology Co., Ltd và một số đơn vị khác.

Một số dự án nổi bật ứng dụng chuyển đổi số trong nông nghiệp tại thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp đã xuất hiện nhiều mô hình tiên phong, đem lại hiệu quả ấn tượng. Một trong những ví dụ tiêu biểu là sự hợp tác giữa Tập đoàn FPT, Fujitsu, Viện Rau Quả và các chuyên gia Nhật Bản để xây dựng mô hình trồng rau hiện đại. Trong mô hình này, công nghệ Akisai được ứng dụng để kết nối và điều khiển từ xa các yếu tố trong trang trại. Hệ thống quản lý thông minh giám sát và điều khiển môi trường trong nhà kính, tạo ra điều kiện tối ưu cho sự phát triển của các cây trồng như cà chua và xà lách.

Bên cạnh đó , Vinamilk là một ví dụ điển hình về việc ứng dụng công nghệ thành công trong ngành nông nghiệp. Công ty đã áp dụng công nghệ IoT để giám sát chặt chẽ quá trình chăn nuôi, từ chế độ ăn uống đến các khâu chăm sóc theo chuẩn nông nghiệp thông minh. Nhờ đó, sản lượng sữa đạt 23 lít/con/ngày, và các trang trại của Vinamilk được công nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ châu Âu.

Không chỉ vậy, nền tảng trực tuyến Made in Farm của Bayer đã mở ra cơ hội kết nối trực tiếp giữa nông dân sản xuất nhỏ với người tiêu dùng và thương nhân. Nền tảng này không chỉ giúp tối ưu hóa quá trình giao dịch trực tuyến mà còn thúc đẩy giá trị kinh tế, với hơn 10 triệu euro giao dịch và kết nối 13 triệu người tiêu dùng. Đây là những bước tiến lớn, khẳng định vai trò của công nghệ trong việc hiện đại hóa nông nghiệp tại Việt Nam.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp đã và đang trở thành xu hướng tất yếu, định hình tương lai của ngành nông nghiệp hiện đại. Để hiểu rõ hơn về quá trình này cũng như cập nhật các máy móc và công nghệ tiên tiến nhất, triển lãm Agri Vietnam 2025 hứa hẹn sẽ là sự kiện không thể bỏ lỡ. Đây là cơ hội tuyệt vời để các doanh nghiệp, khách tham quan khám phá những sản phẩm hàng đầu trong ngành, đồng thời mở rộng mạng lưới hợp tác kinh doanh.

Đáng chú ý, tại triển lãm Agri Vietnam 2024, sự góp mặt của các nhà trưng bày sản phẩm công nghệ nông nghiệp đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt. Trong đó, có một số nhà triển lãm nổi bật bao gồm: Enfarm Agritech Company Limited, Truong Thinh Trading And Technique Limited, TTC Agris – Công Ty Cổ Phần Thành Thành Công,…

Nhanh tay đăng ký đặt gian hàng tại triển lãm Agri Vietnam 2025 để không bỏ lỡ cơ hội giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp chất lượng, đồng thời kết nối với khách hàng và đối tác tiềm năng.